http://www.easysleepplaza.com/nl/
http://www.innopastry.com/
http://www.psynip.nl/contact-en-service/vind-een-psycholoog.html
http://revitalis.nl/
http://www.symphony.nl/
http://minderdrinken.nl/

Het brein ontstaat tijdens de zwangerschap en ontwikkelt zich na de geboorte door. Wat gebeurt er precies in verschillende fasen van ons leven? Margriet Sitskoorn, hoogleraar klinische neuropsychologie aan Tilburg University, legt het uit.

Het kinderbrein
„De hersenen nemen na de geboorte niet alleen toe in omvang en structuur, maar ontwikkelen ook in functie. Neuroplasticiteit zorgt ervoor dat er voortdurend nieuwe cellen en verbindingen (synapsen) tussen de cellen worden gemaakt. Bij de geboorte heeft een kind per hersencel zo’n 2500 synapsen. Een synaps is een verbinding tussen de uitlopers van twee cellen en daar vindt de informatieoverdracht plaats. Tegen de tijd dat een kind drie jaar oud is, zijn er al zo’n 15.000 synapsen per cel. Dat maakt dat je juist als je jong bent veel kunt leren; de hersenen zijn nog heel flexibel, ofwel neuroplastisch. Tegelijkertijd vindt ook het Hi_Fotolia_111004634_Subscription_Monthly_Mzogenoemde pruning process plaats, ofwel snoeien: de verbindingen die niet worden gebruikt, worden ongedaan gemaakt. Dit gebeurt vooral in je jeugd en pubertijd/adolescentie, maar gaat je hele leven door. De neuroplasticiteit is niet op elk moment in elk gebied van de hersenen hetzelfde. Daardoor ontwikkelen sommige hersengebieden en de vaardigheden die daarbij horen ook eerder dan andere gebieden en vaardigheden. Zo komt het dat een kind al wel kan begrijpen wat je zegt, maar zelf nog niet kan praten. De motoriek komt namelijk trager op gang. Voor ouders is het goed om zich te realiseren dat, ook al begrijpt je kind wat je zegt en kan hij praten, nog niet alle gebieden in zijn hersenen zijn ontwikkeld. Je kunt hem op een bepaalde leeftijd drie opdrachten geven, maar als zijn hersenen die nog niet tegelijkertijd kunnen verwerken, is dat dus geen onwil maar onvermogen.”

Het puberbreinHi_Fotolia_85589103_Subscription_Monthly_M
„Vanaf je tiende/elfde jaar totdat je midden twintig bent, gebeurt er ontzettend veel in de hersenen. Vooral de prefrontale cortex heeft dan een grote mate van neuroplasticiteit. Het is Sturm und Drang in het puberbrein; de emotionele en rationele netwerken ontwikkelen zich allebei in een rap tempo. Je bioritme en hormonen zorgen voor fysieke en psychische veranderingen en tegelijkertijd worden er steeds meer sociale en cognitieve eisen aan je gesteld. Je moet zelfstandiger zijn, weloverwogen keuzes maken en allerlei andere belangrijke vaardigheden ontwikkelen. Logica, structuur, vooruitdenken, debatteren, ongewenst gedrag onderdrukken en het verschil tussen goed en kwaad zijn vaardigheden die zich dan vooral ontwikkelen. Deze vaardigheden zijn minder goed zichtbaar wanneer je kind bijvoorbeeld leert lopen of zindelijk wordt. Ouders vergeten weleens dat pubers nog heel veel moeten leren. Begeleiding daarbij is hard nodig. Waar je met het leren van bepaalde motorische vaardigheden op topsportniveau vaak al jong moet beginnen als je iets wilt bereiken, geldt dat je voor bijvoorbeeld schaken nog heel ver kunt komen als je daar pas in de puberteit op begint te trainen. De plasticiteit in de netwerken met de functies die je daarvoor nodig hebt, zijn dan juist groot. In de pubertijd wordt een golf van synaptogenese in de prefrontale hersenschors gevolgd door een golf van pruning. Ook reorganiseren de hersenverbindingen zich onder invloed van ervaringen en komt er meer witte stof in de hersenen bij. Door deze processen kunnen hogere vaardigheden zoals doorzettingsvermogen, verantwoordelijkheid, moraliteit en sociale vaardigheden zich beter ontwikkelen. Wat je in deze tijd allemaal doet en meemaakt heeft grote invloed op deze ontwikkeling.”

Het volwassen brein
„Volwassenen hebben nog maar de helft over van de synapsen die zijn aangemaakt in de vroege jeugd. De hersenen krimpen gaandeweg een beetje. Neuroplasticiteit neemt af, maar verdwijnt niet. Het voordeel van ouder worden is dat je zelf kunt bepalen wat je wilt leren en
daar je tijd aan kunt besteden. Als je jong bent, bepaalt je omgeving dat in grote mate en is er Hi_Fotolia_108682891_Subscription_Monthly_Mminder ruimte om zelf je tijd in te delen. Je kunt tot aan je dood blijven leren, mits je niet te maken krijgt met bepaalde ziekteprocessen die de hersenen aantasten. We weten intussen dat het verval, dat met de jaren komt, kunt tegengaan door de hersenen cognitief uit te dagen. Aandachtstraining en meditatietraining werken goed. Net als een paar keer in de week flink bewegen en over het algemeen goed slapen. Dit is eigenlijk belangrijk in alle levensfasen; bij kinderen is dit vanzelfsprekender, volwassenen verleren het of nemen er de tijd niet meer voor. Nog een voordeel van ouder worden: de emotieregulatie is veel beter dan in de jonge jaren.

tekst: Annemarie Moerman