http://www.sanderspuzzelboeken.nl/
http://www.crossbeta.com/
http://www.zgmeander.nl/

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)

In Nederland lopen jaarlijks 160.000 mensen hersenletsel op. De gevolgen verschillen per persoon, maar één ding hebben de patiënten gemeen: ze willen ondanks hun beperkingen het liefst zo snel mogelijk hun leven weer oppakken. Bij het revalidatieproces wordt steeds meer de omgeving van de patiënt betrokken. „Revalideren doe je niet alleen.”

Fotolia_110276598_Subscription_Monthly_M

‘Had ik maar een verlamde arm’, verzuchten patiënten weleens tegen neuro-revalidatiearts Ineke Kortland. „Voor hun gevoel zou hun omgeving dan meer rekening met ze houden”, legt de arts, werkzaam bij revalidatiecentrum Tolbrug van het Jeroen Bosch Ziekenhuis, uit. „Cognitieve beperkingen en gedragsmatige veranderingen kunnen heel heftig zijn. De meeste patiënten vinden het lastig hiermee om te gaan, omdat anderen de beperkingen niet direct zien.” Naast zichtbare gevolgen zoals halfzijdige verlammingen, spasticiteit en taalproblemen zijn er een heleboel niet-zichtbare gevolgen die mensen beperken in hun leven. Kortland werkt al twintig jaar met NAH-patiënten en heeft dus al veel voorbij zien komen. Te denken valt aan: problemen met het geheugen, concentratie, plannen, het leven overzien, dubbeltaken uitvoeren.

Snel aan het werk
„In je hoofd zit je persoonlijkheid en die kan veranderen”, vertelt de arts. „Mantelzorgers zeggen weleens dat hun partner niet meer degene is met wie ze zijn getrouwd. In Nederland hebben we goede medische en revalidatiezorg, maar daarna moet iemand het leven samen met zijn of haar partner weer oppakken. En thuis merk je de veranderingen het meest. Ook daar is dus begeleiding nodig.” Arbeidsre-integratie is een belangrijk onderdeel van het revalidatieproces geworden, nu meer mensen werken en minder snel dan vroeger arbeidsongeschikt worden verklaard. „Patiënten zijn blij als ze kunnen blijven werken, maar struikelen soms na anderhalf jaar weer. Daarom is het contact van de revalidatiearts met de werkgever en bedrijfsarts zo essentieel.” Tegenwoordig zijn er veel zzp’ers. „Als je zelfstandig ondernemer bent, heb je vaak weinig zekerheden om op terug te vallen. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is duur en als je die niet afsluit, krijg je geen uitkering bij ziekte. Dat maakt dat zzp’ers vaak snel weer aan het werk willen.”

Onderste uit de kan
Hoe iemand omgaat met de beperkingen hangt niet alleen af van het letsel, maar ook van de persoon. „De een denkt: als ik weer kan lopen, red ik me wel. Soms vindt iemand het moeilijk om onder ogen te zien dat er meer aan de hand is. Dat komt dan pas als hij er daadwerkelijk mee wordt geconfronteerd. En dat betekent dat iemand het soms eerst moet ondervinden, voordat je verder kunt gaan met revalideren. Een revalidatieproces is tenslotte niet iets wat je ondergaat, maar iets waarvoor je echt gemotiveerd moet zijn.” Ouderen zijn vaak wat sneller tevreden, omdat ze minder hoge eisen en doelen stellen, merkt Kortland. „Jonge mensen willen het onderste uit de kan halen. Dat is ook goed, want ze hebben nog een leven voor zich. Soms zie je wel dat ze te snel willen. Het gevaar is dat mensen niet inzien dat hersenletsel een chronische ziekte is. Het gaat niet over.”

Kijken naar het individu
Revalideren blijft dus maatwerk. „Het is belangrijk om in elke situatie goed te onderzoeken wat op dat moment goed is en wat niet. Dat hangt van allerlei factoren af. Je moet altijd naar het individu kijken. Je afvragen: wat heb jij nodig? De een is in drie maanden klaar, de ander komt na drie jaar nog steeds af en toe langs. Het is mooi dat dat kan.”

Tekst: Annemarie van de Weert